به مبدأ و منقضى از مبدأ وضع شده و در آن اختلافى نبوده و از محلّ نزاع خارج مىباشند . 323 - توجيه صاحب فصول در خروج اسم آلت از محلّ نزاع در مشتقّ چيست ؟ ( توضيح از خارج ) ج : ايشان گفته است : اين اسماء براى ذاتى وضع شده‌اند كه مهيّا و آمادگى براى آليّت داشته باشند اعمّ از اينكه متّصف به مبدأ باشند يا نباشند و در آن اختلافى نبوده و از محلّ نزاع خارج مىباشند . 324 - توجيه صاحب فصول در خروج صيغهء مبالغه از محلّ نزاع در مشتقّ چيست ؟ ( توضيح از خارج ) ج : گفته است : اين اسماء از نظر عرف ، وضع شده‌اند براى ذاتى كه متّصف به مبدأ بوده و اين اتّصاف هم زياد و بسيار باشد . بنابراين ، روشن است كه اين اسماء ، وضع شده‌اند براى ذات متّصف به مبدأ به نحو زياد و اختلافى در آن نبوده و از محلّ نزاع خارجند . 325 - به نظر مصنّف منشأ توهّم صاحب فصول كه محلّ نزاع در مشتقّ را مختص به اسم فاعل ، صفت مشبّهه و كلمات ملحق به اسم فاعل دانسته چيست ؟ ( و لعلّ منشأه . . . عليه الكلّ ) ج : مىفرمايد : منشأ توهّم صاحب فصول آن است ؛ معانى را كه براى اسم مفعول ، اسم زمان ، اسم مكان ، اسم آلت و صيغهء مبالغه بيان نموده است توهّم كرده كه مورد اتّفاق همهء اصوليّون بوده و آن را دليل نظر خود قرار داده است . ديگر اينكه ذكر اسم فاعل و آنچه در معناى اسم فاعل و ملحق به آن بوده را به عنوان مثال در محلّ نزاع از مشتقّ را دليل دوّم خودش قرار داده است . 326 - جواب مصنّف به توهّم صاحب فصول در محلّ نزاع از مشتقّ چيست ؟ ( و هو كما . . . كما لا يخفى ) ج : مىفرمايد : اوّلا : گفته شد ؛ مثال به اسم فاعل آوردن در بحث مشتقّ ، سبب اختصاص بحث به خصوص اسم فاعل نمىشود و اصولا تمثيل ، براى توضيح مطلب است و نه